jeż
Nad Bugiem na Facebooku Nad Bugiem na YouTube Nad Bugiem na NK

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Zbieranie grzybów to nie tylko pasja, to również doskonały sposób na odprężenie i spędzenie wolnego czasu na łonie natury. Nic tak nie relaksuje w słoneczne jesienne dni jak spacer po lesie i wypatrywanie grzybów...

Nadbużańskie lasy obfitują w różnorodne grzyby: borowiki, kurki, babki, kozaki. Wystarczy wziąść koszyk, nóż i można ruszać w drogę. Ale, jak sami się domyślacie, grzyby jak ludzie, mają swoje ulubione miejsca.

Nie tak prosto je znaleźć. Doświadczeni grzybiarze mają już swoje zakątki w których co sezon znajdują dorodne okazy. Wystarczy rzut oka i wiedzą już który grzyb jest jadalny a który spożywa się tylko raz w życiu.

Zbiór grzybów

Najobfitszych zbiorów możemy się spodziewać w okresie późnego lata i wczesnej jesieni. Po deszczowym, ale ciepłym okresie – to warunki optymalne dla rozwoju owocników. Większość grzybów rośnie aż do pierwszych przymrozków. Później w lasach można jeszcze znaleźć okazy gąsek, boczniaków czy zimówki aksamitnotrzonowej.
 

grzybek1

Nie dla wszystkich to takie ciekawe hobby, na grzybach trzeba się po prostu znać. Jest mnóstwo gatunków niejadalnych okazów, które niemalże jak dwie krople wody przypominają te jadalne.

Bardzo dobrym przykładem jest tutaj borowik szatan (zdjęcie poniżej), który łudząco przypomina swego jadalnego kolegę, jednak poznać go możemy po czerwonym zabarwieniu dolnych partii (sitka). Szatan ma pod kapeluszem sita i są czerwone albo po potarciu po chwili czerwienieją. Niektórzy grzybiarze sprawdzają też, biorąc ociupinkę grzyba na  czubek języka jeżeli piecze to jest on trujący. Cóż, nie polecamy takiej metody, jeżeli nie jesteśmy pewni jakiegoś grzyba, najlepiej pozostawić go w lesie.

borowik_szatan

Mały przegląd grzybów jadalnych

Prawdziwek (jadalny, właściwa nazwa - Borowik szlachetny) kapelusz ma średnicę od 6 do 25 centymetrów. U młodych osobników jest zwykle barwy białej, później piaskowej. Z czasem staje się jasnobrązowy i ciemnobrązowy. Rzadko zdarza się, aby kapelusz borowika szlachetnego był barwy karminowej. Kształt kapelusza początkowo jest gładki i półkolisty, później borowik_szlachetnybardziej wypukły, stare okazy są poduszkowato rozpostarte.

Powierzchnia kapelusza jest matowa, bywa pomarszczona, w czasie deszczu i u osobników starszych - staje się gładka i lepka. Pod kapeluszem ma drobne, okrągławe na przekroju rurki o długości od 8 do 30 milimetrów. Dają się łatwo oddzielić od miąższu kapelusza. Pory i rurki u młodych owocników są zwykle barwy białej bądź kremowej. U osobników starszych są one żółtawooliwkowe, żółtozielone i oliwkowozielone. 

Trzon borowika ma wysokość od 5 do 20 centymetrów, a grubość od 1,5 do 10 centymetrów. Jest koloru białego, szarobiaławego lub piaskowego. U młodych osobników borowika szlachetnego trzon jest pękaty i głęboko osadzony w ziemi, później wydłuża się, staje się maczugowaty i baryłkowaty. Posiada delikatną siateczkę o białawym lub jasnobrązowym zabarwieniu, widoczną zwłaszcza w górnej części trzonu.

Miaższ zwykle ma kolor biały, rzadziej kremowy lub piaskowy, pod skórą czerwonawobrązowy. U młodych osobników jest on twardy, a u starszych gąbczasty. Nie zmienia zabarwienia na powietrzu ani w trakcie krojenia. Zapach ma przyjemny, a smak opisywany jako orzechowy.

Borowik szlachetny występuje zarówno w lasach iglastych, liściastych jak i mieszanych. Najczęściej rośnie w drzewostanach świerkowych, rzadziej pod sosnami i dębami, lubi polanki, brzegi polanek leśnych, miejsca gdzie dociera sporo promieni słonecznych.

Babka (jadalny, fachowo nazywa się - Koźlarz babka) to grzyb, który u nas występuje najczęściej i najliczniej. Można by powiedzieć, że występuje pod wieloma postaciami. Uogólniając kapelusz babki ma średnicę dochodzącą do 20 cm, u młodych egzemplarzy jest półkolisty do poduszkowatego, u babkastarszych - gładki. Przy wilgotnej pogodzie - powierzchnia kapelusza jest śliska, lekko śluzowata. Barwa od jasno- do ciemnobrązowej.

A co mamy pod kapeluszem? Rurki do 25 mm długości, głęboko wcięte przy trzonie. Barwa od białawej u młodych, do szaro-brązowej u starszych egzemplarzy. Pory niemal okrągłe i drobne. Rurki uszkodzone troszeczkę ciemnieją.

Trzon ma grubość do 3,5 cm, wysokość do 17 cm. Pełny, cylindryczny, smukły, zwężający się w kierunku kapelusza. Jest biały, pokryty licznymi ciemno-brązowymi do czarnych kosmkami.

Miąższ - biały do biało-kremowego, u podstawy może być biało-zielonkawy. Włóknisty, u młodych egzemplarzy jędrny, do miękkiego, wodnistego u starych. 

Gdzie i kiedy można pójść na babki? :) Od maja do listopada w lasach liściastych oraz mieszanych, często także rosną sobie poza lasem, na łąkach, w sadach.

Grzyb ten nadaje się do bezpośredniego spożycia i do przerobu. Suszone babki są jednak mniej wartościowe.

Kozak (jadalny - Koźlarz) - jak prawdziwy kozak ma czerwono-pomarańczowo-brązowy kapelusz i kozakpodsmalany korzonek. Pod kapeluszem ma białe pory oraz trzon pokryty ciemnymi łuseczkami. W Polsce najczęściej spotykane gatunki to koźlarz babka znajdowany najczęściej pod brzozami oraz koźlarz czerwony pod osikami.

Kapelusz: średnica 4-15 (20) cm, pomarańczowy, pomarańczowoczerwony do ciemnoczerwonego, ceglastoczerwonego, starsze okazy bywają bledsz. Kształt - od półkulistego do poduszkowateg;brzeg cienki, skórka na obwodzie podwinięta; powierzchnia sucha, matowa.

Rurki - długość 7-30 m, początkowo białe, szarawe,  później bladoszare, z  oliwkowym odcieniem, szarooliwkowe, po uszkodzeniu brązowofioletowe.

Trzon - wysokość 4-20 cm, grubość 1,5-5 cm; biały, biaław; pokryty licznymi, drobnymi, początkowo białawymi, później rudymi lub ciemnobrązowymi kosmkami (łuseczkami); smukły, cylindryczny lub maczugowaty, pełny; szorstki od odstających kosmków.

Miąższ - biały, w podstawie trzonu błękitnozielony, po przekrojeniu fioletowawy, różowawy, szaroniebieski, później brązowoczerwonawy, brązowoczarny, w końcu szaroczarny.Mięsisty w kapelusz, dość twardy, łykowaty w trzoni. Smak i zapach: łagodny, przyjemny, niekiedy bez zapachu.
Maślak (maślak sitarz) - to grzybek który wytwarza owocniki z kapeluszami o przeważnie lepkiej powierzchni i rurkowatym podwoziu, a rurki są łatwo oddzielające się od miąższu.
Trzony wysmukłe, z pierścieniem lub widoczną śluzowatą strefą pierścieniową.  Kapelusz - średnica 3-12 cm, pomarańczowobrązowy, czerwonoochrowy, złotoczerwony, czerwonobrązowawy, maslakbeżowopomarańczowy z odcieniem różowym, u młodych owocników wypukły, u starych spłaszczony, często powyginany.

Skórka kapelusza gładka, lepka, po deszczu bardzo śluzowata, oddziela się od miąższu tylko przy brzegu kapelusza. 
Rurki - długość 6-10 mm, początkowo żółtawe, szarożółte, później zielonkawe, oliwkowe, w końcu żółtobrązowe, ciemniejsze od skórki kapelusza, przyrośnięte lub nieco zbiegające na trzon, barwy rurek, u dojrzałych owocników oliwkowobrązowe; duże, nieregularne, kanciaste, przypominają sitko.
Trzon - wysokość 2-10 cm, grubość 0,5-2 cm. 

Miąższ - białawy, żółtawy z jasnobrązowym odcieniem w trzonie, po przekrojeniu lekko błękitnieje; bardzo elastyczny, zwłaszcza w kapeluszu, w trzonie włóknisty. Smak: słaby, łagodny, niekiedy kwaskowat, zapach: łagodny, słaby, przyjemny.
  Opieńka miodowa - pojawia się jesienią, można ją znaleźć na starych zrębach, na pniakach, wśród leszczynowych zakątków. Ta rosnąca na pniakach ma gruby korzonek i jest "tłuściutkim" opieniekgrzybkie, natomiast zbierana wśród ściółki leśniej ma długie cienki korzonki.

Występuje we wszystkich rodzajach lasów.
Jest groźnym pasożytem większości drzew bo poraża ich system korzeniowy
. Po śmierci drzewa rozwija się nadal jako roztocz i tworzy owocniki wokół pni ściętych drzew lub wokół drzew i korzeni.

W Polsce opieńka miodowa jest bardzo pospolita i występuje gromadnie nawet do kilkudziesięciu osobników w jednym miejscu, zrośnięte razem.

Owocniki żółtawobrązowe, mają półkolity, a później płaski a nawet wklęsły okrągły kapelusz z charakterystycznymi cętkami, takie ścieralne łuski . Trzon wysmukły z jasnym pierścieniem.

Mało znany i rzadko zbierany choć ma duże wartości smakowe i odżywcze. Najczęściej jest marynowany, a w latach dużego wysypu przemysłowo wykorzystywany jest do produkcji konserw z grzybami.

Najlepiej zbierać młode owocniki bo starsze są niesmaczne i robaczywe. Trzony twarde i łykowate najlepiej odrzucać - jest tych grzybów tak dużo, że starczą same kapelusze i to młode.
Po zebraniu szybko obgotować, nawet dwa razy
i już można działać dalej. Pozostawione szybko wysychają lub pleśnieją.

Opieńka miodowa to piękne (piegowate) i smaczne grzyby, które można zbierać z przysłowiową kosą. Pojawiają się jesienią na zrębach i starych pniach.

Kurka (czyli Pieprznik jadalny) - jadalny, zaliczany jest do tzw. grzybów wielkoowocnikowych. Część podziemna plechy, grzybnia, jest najczęściej niewidoczna, natomiast owocniki z podstawkami wykształcającymi zarodniki wyrastają ponad warstwę mchów na dnie lasu.  

kurka1Kapelusz średnicy 1-10 (do 12) cm. U młodych owocników guzikowaty, okrągłego kształtu, później wypukły z podwiniętym brzegiem, a u starszych okazów rozpostarty, lejkowaty i nieregularny. Barwy jasnożółtej do pomarańczowożółtej. Powierzchnia gładka, matowa.

Hymenofor w formie nieregularnie i widlasto rozgałęzionych, grubych listewek. Barwy kapelusza. Daleko zbiegające na trzon. Często połączone są anastomozami. 

Trzon długości 3-7 cm, średnicy 0,7-2 cm. Barwy kapelusza, często o jaśniejszym odcieniu. Podstawa zwężona, powyżej szerszy i łagodnie przechodzący w kapelusz. Pełny, twardy i często wygięty.

Miąższ barwy białej lub bladożółtej, o zwartej konsystencji, łamliwy, włóknisty w trzonie. Zapach owocowy, korzenny, nieco pieprzowy. Smak łagodny, kwaskowaty lub lekko ostry.
Kurki po zebraniu najczęściej odgotowuję i robię pyszny sos. Rozkosznie smakują również zamarynowane.

Rurki (fachowa nazwa tego grzyba to Lejkowiec dęty) - Owocnik lejkowaty do trąbkowatego, pusty do ziemi; 40-120 mm wysoki, 20-50 mm średnicy; cienkomięsisty, brzeg wywinięty, pofałdowany; strona wewnętrzna czarna, blaknąca do czarnobrązowego, łuseczkowato-gruczołkowata; strona zewnętrzna z hymenoforem, szara do niebieskoszarej, gładka, pomarszczona i pofałdowana, z wiekiem biało oprószona przez zarodniki.  

Miąższ cienki, szarobrązowy, czarniawy, kruchy; zapach aromatyczny, przyjemny; smak łagodny.

rurasDość częsty. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, zwykle w dużych grupach składających się z pojedynczych lub pozrastanych po kilka ze sobą owocników, w lasach liściastych, często pod bukami. W różnych miejscach ale unika gleb piaszczystych i kwaśnych.

Jadalny, bardzo smaczny z uwagi na przyjemny aromat. Co więcej zachowuje go także po wysuszeniu. Trudny do wypatrzenia ponieważ idealnie zlewa się z otoczeniem na dnie mrocznego, starego, lasu bukowego wśród ciemnych, rozłożonych liści bukowych.

Pierogi z tymi grzybami to prawdziwe niebo w gębie:)


Podgrzybek  (jadalny, zwany zajączkiem) - kapelusz początkowo czerwonobrązowawy, ciepło brązowy z wiekiem traci czerwony barwnik i przyjmuje barwę ciemno brązową lub płowieje w kierunku żółtobrązowego; 30-100 mm średnicy, płasko wypukły; powierzchnia zamszowata, nie lepka nawet gdy wilgotna, u młodych owocników często z żółtawą, matowo-aksamitną powłoką; brzeg ostry, początkowo podwinięty.

Skórka kapelusza w reakcji z oparami amoniaku (wystarczy przybliżyć kroplę wody amoniakalnej do jej powierzchni) natychmiast przebarwia się zielononiebiesko i przechodzi w 7kilkadziesiąt sekund w sino-czerwono-brunatną.


Pory
żółte, uciśnięte sinieją, u dojrzałych owocników duże i kanciaste, 1-2 mm szerokości. Rurki tej samej barwy, 10-15 mm długości, siniejące następnie brązowiejące.


Trzon
bladożółty do białego, mogą występować brązowe przebarwienia; 30-90 x 10-20 mm, zwężający się ku postawie, pełny; powierzchnia mniej lub bardziej wyraźnie grubo siatkowano-ziarenkowana w górnej części, gładka lub wzdłużnie bruzdowana ku podstawie.   

Miąższ w biały, nad rurkami żółty, bezpośrednio pod skórką winnoczerwony; słabo i powoli siniejący w kapeluszu nad rurkami, w trzonie biały do bladożółtego i podobna reakcja lub niezmienny; zapach wyraźny, jakby owocowy.  Rzadki. Od lata do jesieni, pojedynczo lub po kilka w ciepłych lasach liściastych, głównie pod dębami i grabami.

 

Gdzie szukać grzybów?

Niezwykle duże znaczenie dla powodzenia naszych zbiorów ma wybór odpowiedniego miejsca. Występowanie większości jadalnych grzybów związane jest z obecnością określonych gatunków drzew, dlatego też typ lasu jest dla nas bardzo ważną informacją.

Muchomory

Najwięcej cenionych okazów grzybów możemy spotkać w lasach iglastych z dużym udziałem sosen i świerków. Dobre warunki stwarzają także lasy liściaste, w których obficie występują dęby lub buki. Ważnym czynnikiem jest typ gleby, która powinna być piaszczysta, gdyż grzyby słabo rozwijają się na terenach podmokłych lub bagiennych. Wiele gatunków (jak kanie i rydze) rośnie także na skrajach lasu i polanach, część również na łąkach – przykładem są pieczarki.

Warunkiem koniecznym dla tworzenia owocników jest przede wszystkim woda, w tym wysoka wilgotność powietrza. Dlatego w okresach gdy podłoże i powietrze są suche, trudno je znaleźć. Pozostałe czynniki, jak temperatura powietrza i pora roku, warunkują to, jaki gatunek można spotkać.

 

Grzyby rosną wszędzie!

Wiele gatunków grzybów lubi owocować w miejscach uszkodzeń ściółki. Tam gdzie jest ona przeorana, w bruzdach. Wzdłuż dróg leśnych i na poboczach. Dotyczy to zwłaszcza podgrzybków i innych cennych gatunków, jak koźlarze i borowiki.

Borowiki

Wiele gatunków grzybów preferuje określone siedliska, typy lasów, glebę, podłoże. Wiele gatunków żyje w symbiozie lub pasożytuje na określonych gatunkach drzew. Wiele też preferuje określoną porę roku. Posiadanie tej wiedzy ułatwia typowanie miejsc i pory, gdy warto szukać określonych gatunków. 

Z biologicznego punktu widzenia, to co potocznie nazywamy grzybem, to jest owocnik wytwarzany, przy sprzyjających warunkach, przez ciało grzyba czyli grzybnię. Tak jak jabłka rodzi jabłoń. Grzybnia żyje wiele, wiele lat (a nawet dłużej :)), dopóki ma pożywienie lub nie zostanie skonsumowana przez innego grzyba, bakterie itp.

Wynika stąd wniosek, że jeśli zna się konkretne miejsca, gdzie w ziemi znajduje się grzybnia konkretnego gatunku grzyba, to można z dużym powodzeniem, co roku w odpowiedniej porze, znajdować pożądane owocniki czyli grzyby.

Główny problem polega na znalezieniu takich miejsc. Aby tego dokonać, należy być w odpowiednim miejscu i o odpowiedniej porze. Wymaga to zrobienia dziesiątków kilometrów, w różnych porach roku, z szeroko otwartymi oczami.

Borowik

A i tak nie mamy gwarancji czy kilka dni wcześniej lub pięćdziesiąt metrów w bok od naszej trasy nie znajduje się właśnie to miejsce. Z drugiej strony jednak, dodaje to dreszczyku sportowej emocji poszukiwaniom. Nigdy nie wiadomo na pewno co się znajdzie.

A dokładnie? Gdzie pojechać na grzyby? Takich rzeczy się nie zdradza.

UWAGA!!!

 

UWAGA NA TRUJĄCE GRZYBY!Żeby grzybobranie nie skończyło się dla nas nieszczęściem, musimy zachować dużą ostrożność.

Powinniśmy zbierać tylko te grzyby, które dokładnie znamy i potrafimy oznaczyć!






 

Osprzęt prawdziwego zbieracza

Przed wyjściem do lasu warto się zaopatrzyć w wiklinowy koszyczek i scyzoryk lub nożyk. W plastikowych torbach grzyby się psują i niszczą.

Wchodzimy do lasu a tu...ciemność przed oczami, szał kolorów. Spokojnie, jak tylko nasze oczy się przyzwyczają i się "rozpatrzymy" wśród leśnych skarbów, zacznie się frajda. Przy szukaniu grzybów w nabraniu wprawy pomaga prosta technika. Należy zatrzymać się przez kilkanaście sekund ze wzrokiem skierowanym w jedno miejsce. Dobrze jest przykucnąć lub pochylić się. A gdy za bardzo wiruje nam w głowie radzę spojrzeć przez kilka sekund w górę na niebo.

Grzyby przeważnie dość silnie zlewają się ze ściółką i glebą, a to ze względu na swój kształt, kolor i fakturę. Ale sprawni grzybiarze nabierają "oka" do wypatrywania kamuflarzystów.

Grzyby

I tropimy! Powoli, bez pośpiechu. Takie tropienie daje dużą satysfakcję i uczucie uspokojenia oraz odprężenie po udanym "polowaniu".

Należy wystrzegać się okazów starych,  robaki napewno już zrobiły sobie z nich ucztę, poza tym smaczniejsze są młodziutkie osobniki.  Kolejną rzeczą, o której musimy pamiętać, jest to, że grzyby dużo łatwiej niż rośliny pobierają z podłoża metale, w tym i szkodliwe metale ciężkie. Dla naszego zdrowia będzie więc lepiej, jeśli zrezygnujemy ze zbierania grzybów w pobliżu dróg czy na terenach wysokiego skażenia przemysłowego.


W harmonii z przyrodą

Nie możemy zapominać i o tym, że grzyby stanowią bardzo ważną część ekosystemu lasu. Dlatego nie powinniśmy ich wyrywać, ale wykręcać przy samej ziemi, tak by nie uszkodzić grzybni.

Kosz grzybów

Zwrócić należy uwagę także na to, by nie zbierać młodych grzybów, które nie miały jeszcze szansy rozsiać zarodników. Niedopuszczalne jest niszczenie grzybów trujących, gdyż ich występowanie warunkuje prawidłowy rozwoju wielu drzew, czy też zbieranie okazów chronionych.

A po udanym grzybobraniu trzeba szybko oporządzić nasze zbiory.

Jak się do tego zabrać opisałam szczegółowo w osobnym artykule o metodach konserwowania grzybów.

Zapraszam i życzę miłej lektury.


Dowiedz się jak zakonserwować grzyby

Nadbużańska Cisza

Gospodarstwo Agroturystyczne POLANKA

Napisz artykuł

I Ty możesz współtworzyć ten portal! Przygotuj artykuł,
prześlij do nas, a my
umieścimy go na stronie.

Zaprzyjaźnione

Wszystkich odwiedzających naszą witrynę zapraszamy również do skorzystania z kwater agroturystycznych w Beskidzie Sądeckim.

Zapraszamy na zabiegi mezoterapii w Krakowie oraz ipl fotoodmładzania do Gabinetu Dermatologii Estetycznej i Kosmetologii Dermedika.

Czy wiesz, że

Regionem łączącym Wyżynę Lubelską z Podolem jest Roztocze

Twórz portal razem z nami

I Ty możesz współtworzyć ten portal! Przygotuj artykuł, prześlij do nas, a my umieścimy go na stronie.

Dodaj swoją cegiełkę wiedzy o regionie! Zapraszamy do współpracy!

Kontakt

Zadaj pytanie administratorom:

  • jeżeli znalazłeś błąd na stronie
  • lub chcesz opublikować u nas swój artykuł o regionie
  • a może masz inne pytania lub problemy

Wszelkie prawa zastrzeżone, kopiowanie zabronione. © 2009-2010 www.nad-bugiem.com.